Toelichting workshop schilderen

Workshop Schilderen naar het thema “Liefdevol delen”

In deze workshop zullen we proberen het thema van de dag op de een of andere manier van een beeld te voorzien. Een beeld zegt meer dan 1000 woorden, wordt wel gezegd. Daarom. En omdat het gewoon leuk is om met verf te spelen en een verrassend resultaat te zien groeien en mee naar huis te nemen.
Een paar overwegingen ter voorbereiding van deze workshop:

  • Er is niets fout aan jouw schilderij, ook niet als je het resultaat zelf niet zo geweldig vindt. Wees in de workshop jezelf en doe wat bij je past.
  • Alle technieken zijn toegestaan. We werken met acrylverf en penselen (tenzij je zelf ander materiaal meeneemt). Maar je mag ook schilderen met je handen of vingers bijvoorbeeld. Of met materialen als een spons, de achterkant van je penseel, houtskool, paletmes, ….. Je kunt ook collages maken met afbeeldingen uit tijdschriften, lucifers, … eigenlijk met alles wat zich aandient. Je kunt ze met acrylverf op het doek bevestigen. Wel graag van te voren bedenken wat je wilt doen in het uurtje van de workshop.
  • Tijdens de workshop krijg je een blanco schilderijtje van 30 x 40 cm (40 x 50 cm?). Verf en penselen zijn beschikbaar. Wil je andere materialen gebruiken, dan kun je die zelf meenemen.
  • Binnen een uur proberen we een schilderijtje te maken. Dat is kort. Het gebruikte materiaal moet je in die tijd ook nog schoon maken. Probeer daarom van te voren te bedenken wat je zou willen maken. Ik zal proberen je tijdens de workshop daarbij te helpen.  En werk niet precies!
  • Voorbereiding thuis:
    Overweeg wat het thema Liefdevol Delen voor jou betekent of kan betekenen. Welke woorden passen daarbij? Gastvrijheid, troost, blijdschap, verzorging, omarmen, gemeenschappelijkheid, ……..  Misschien zijn er voorwerpen of een situatie die bij het thema passen en die je zou willen schilderen, bv. te eten / te drinken geven, een avondmaalstafel of avondmaalsvoorwerpen, bloemen (zeg het met …. ), voedselbank, een bepaalde tekst (die je in een schilderij kunt opnemen), een kinderspel (dansen in een kring), een kus, een arm om een schouder, ….
  • Overweeg hoe je een en ander in beeld zou kunnen brengen. In de workshop is er maar weinig tijd om daarover te discussiëren.
  • Ik zal een paar voorwerpen meenemen om te schilderen. Daar kun je desgewenst voor kiezen. Bv een beker water of een bloemstukje.
  • Waar je op kunt letten zijn zaken als: kleur, kleuren mengen, licht-donker, achtergrond, het gebruik van contouren, ….. Hierover volgen hieronder wat tips en wetenswaardigheden. Die zijn voor de liefhebbers die zich hierin willen verdiepen. In de bieb vind je vast wel boeken die er meer over vertellen.
  • Kom je niet klaar? Geen nood. Thuis kun je er naar believen (en naar genoegen) verder aan werken.

VERDIEPINGSSTOF: Schildertips en -wetenswaardigheden
Voor de liefhebbers, dit kun je lezen. Hoe meer je van bij voorbeeld kleur weet en dat toepast, hoe sprekender je schilderij zal worden. Noodzakelijk is deze “studie” echter niet.  Het gaat er niet om dat je veel weet, maar dat je zo mogelijk weet wat je wilt gaan doen in de workshop. En het is zeker niet de bedoeling dat je alleen aan de workshop mag meedoen als je dit alles tot je genomen hebt.

Hiernaast is de zogenaamde kleurencirkel afgebeeld.

Hoe dichter kleuren in die cirkel bij elkaar liggen, hoe beter ze te mengen zijn. Tegenover elkaar liggende kleuren gemengd, geven zwart of bruin / modderkleur.

In de cirkel tegenover elkaar liggende kleuren geven het grootste contrast. (Bv geel – violet of blauw – oranje).

Als je kleine accenten wilt aangeven, kan het gebruik van een contrasterende kleur helpen.

Kleuren hebben elk zo hun eigenschappen. Van een paar veelgebruikte kleuren volgt hier een globaal overzicht. Maar denk er aan: de context (de plek te midden van andere kleuren) is erg belangrijk voor wat een kleur uitwerkt. Dus altijd goed kijken naar wat je doet en hoe dat uitwerkt.

Blauw   Blauw wijkt; gaat van je af; Passief, koud, maar ook krachtig als blauw voorkomend ijs in de winter
Geel   Intensief stralend licht (zonnige luchten worden vaak geel afgebeeld) Indien vertroebeld, verwordt het tot argwaan of afgunst…
Oranje Groots stralend, feestelijk, warm
Groen Rustige kleur
Paars Geheimzinnig, soms angstaanjagend
Rood Komt naar je toe, treedt op voorgrond, is krachtig, agressief

Over Licht-donker
Licht en donker, dus ook schaduwen, geven voorwerpen volume en laten zien waar het voorwerp zich in de ruimte bevindt.
Zie de volgende figuren. De eerste geeft de contouren van een vaas op een tafel, zonder licht en donkeraanduidingen en zonder schaduw. De tweede geeft die wel.

Hangt de vaas in de linker afbeelding een eindje boven het tafelblad? Of staat het een beetje aan de rand? Het beeld geeft er geen informatie over. De rechter afbeelding geeft die informatie wel. Bovendien zie je nu het volume, de ronding van de vaas.
Toch kun je niet zeggen dat beeld 1 fout is en beeld 2 goed. Het hangt er maar van af wat je wilt bereiken. Beeld 1 is platter dan beeld 2, meer abstract. Kunstenaars maken daar gebruik van om bepaalde effecten te bereiken.
Een heel ander aspect van licht is de weerspiegeling. Dat moet je zien. In je schilderij kun je levendigheid suggereren door weerspiegeling aan te geven. Kijk op schilderijen (internet) of op eigen foto’s hoe weerspiegelingen uitwerken.

Over compositie
Dit gaat er over hoe je het beeldvlak inricht.
Een paar aandachtspunten:

  • wat moet het eerst gezien worden? Waar zet je dat neer?
  • waar moet het oog naar toe geleid worden? Naar iets in het beeldvlak of daarbuiten?
  • symmetrie, wel of niet.
  • maak eventueel gebruik van beeldafsnijdingen zoals op foto’s (bv personen of voorwerpen die er maar deels  opstaan).
  • herhaling van kleur in het beeldvlak; dat geeft een harmonieus gevoel.
  • je kunt ook een serie voorwerpen over het beeldvlak verdelen en er een mooie compositie van maken.

Over de achtergrond
Deze lijkt niet zo belangrijk, maar is het wel. Advies voor deze workshop: houd de achtergrond rustig in een niet te opdringerige kleur.
Begin met de achtergrond, dan hoef je die niet tussen de openingen in het hoofdonderwerp door te schilderen. Het is soms ook heel goed mogelijk de achtergrond gewoon maar weg te laten.  

Materiaalgebruik
Met de achterkant van je penseel, of met een ander voorwerp kun je krassen in de verf aanbrengen.
Een paletmes geeft weer andere mogelijkheden (eventueel zelf kopen in een kunstenaarsbenodigdhedenwinkel en thuis uitproberen)
Collages (tijdschriftafbeeldingen, touw, wol, lucifers, zand, ….): je kunt ze in de natte verf aanbrengen en zo aan het doek bevestigen. Gebruik liever geen zware voorwerpen.
Foto’s: je kunt natuurlijk een foto naschilderen (hoewel dat dan je eigen creativiteit in de weg staat), je kunt ze ook gebruiken om snel een bepaald beeld voor ogen te hebben, je kunt aan een foto ook je eigen draai geven qua kleur, vorm e.d.

Contouren
Deze kunnen een sterk middel zijn om snel een figuur of voorwerp neer te zetten. Voor contouren kun je alle kleuren kiezen die in je schilderij passen. Liefst een contrasterende kleur, anders gaat het effect verloren. Binnen de contouren hoef je niet een egale kleur toe te passen. Alles mag.

Oriëntatie op internet
Wil je ideeën opdoen over kleur, materiaalgebruik e.d., kijk dan als je voldoende tijd hebt, eens rond op internet, bibliotheek of in musea. Internet: zoeken op naam kunstenaar.

Henk van der Molen
www.henkm-schilderijen.nl